گذشته، چراغ راه آینده/رضا اصغری

تاریخ، معلم بزرگی است که عدم عبرت‌آموزی از آن، گرفتار آمدن در چرخه تکراری‌ِ شکست و نابودی را در پی خواهد داشت.
ناآگاهی از تاریخ، علی‌الخصوص تاریخ معاصر، و غفلت از پندها و نصایح ارزشمند آن، مصداق بارز گزیده شدن‌های متوالی از یک سوراخ و حرکت به سوی فجایع و حوادث در حالتی مست و بی‌هوش است.
تاریخ، نه در بعد ظاهری و تکرار طوطی‌وار آن، بلکه روایت و برداشتی تحلیلی، موشکافانه، آینده‌نگرانه و عبرت‌آمیز از متن آن، همچون راهنمایی آگاه و مطلع از پیچ و خم‌های مسیرهای پیش روی ملل است که فقدان و یا غفلت از آن، نتیجه‌ای جز سقوط مجدد در پرتگاه‌ نخواهد داشت.
از تاریخ، نه کینه‌توزی‌ها و نفرت‌های حاصل از کشتارها و جنایات، بلکه ریشه‌یابی وقوع حوادث، اشتباهات و درس‌های حاصل از آن اشتباهات و بی‌‌تجربگی‌ها را می‌بایست آموخته و در زمان حال و آینده از آنها بهره جست.
گذشته، چراغ راه آینده بوده و راه بی‌چراغ، مقصد و هدفی گنگ و چه بسا خطرناک و زیان‌بار خواهد داشت.
میلان کوندرا در این زمینه می‌نویسد: “ملت‌ها اینگونه تباه شدند، نخست حافظه‌شان را از آنها دزدیدند، کتاب‌هایشان را تباه کردند و در آخر تیر خلاص را به آن‌ها زدند و تاریخ و فرهنگشان را به سخره گرفتند.”
این یک مساله ساده، روشن و آشکار بوده و برای درک، فهم و پذیرش آن، نیازی به مفاهیم پیچیده و آموزش‌های سطح بالا نیست.
اما چه شده است که استاندار محترم آذربایجان‌غربی، و دیپلمات سابق کشورمان در آلمان، چند صباحی است در مواجهه با تاریخ معاصر غرب آذربایجانِ ایران، شمشیر خود را از رو بسته و این چراغ راه آینده آذربایجانی‌ها را، به دیده تهدید می‌نگرد؟ چرا ایشان از بازگویی تاریخ تلخ و دردناک و در عین حال انباشته از تجارب و عبرت‌های ارزشمند چنین برآشفته و آن را با خوانشی غیر مرسوم و شبهه‌برانگیز، در چارچوب مفاهیم ضدامنیتی و ضدتوسعه جای داده‌اند؟ بر اساس کدام مکتب علمی و فکری، در قالب کدام نوع از منطق و استدلال و در راستای چه نوع مصلحت‌اندیشی‌ و تفکری، شخص اول استان، به مردمی که همچنان نیز چوب غفلت از تاریخ خود را خورده و همچنان تقاص خوش‌خیالی‌ها و ساده‌انگاری‌های خود را پس می‌دهند، به فراموشی تاریخ تلخ و دردناک خود و عدم بازگویی آن دعوت نموده و از آن‌هامی‌خواهد که حوادثی که در طول ۱۰۰ – ۱۵۰ سال اخیر همچون گلوله‌های آتشین بر تنشان باریده را به بهانه‌های واهی همچون توسعه! به حیطه فراموشی بسپارند و با پاک‌سازی حافظه خود از توطئه‌ها و نقشه‌های شوم و پلید دشمنانی که همچنان به قوت خود باقی هستند، در میان انبوهی‌ از تهدیدها خود را از حیث اندیشه و تفکر خلع سلاح نموده و عرصه را برای جولان بدخواهان این آب و خاک آزاد و بی‌دفاع رها سازند؟
آیا این تقصیر تورک‌های آذربایجانی است که روزی عده‌ای به نام تشکیل کشور ارمنستان بزرگ، عده‌ای دیگر به نام تشکیل کشور بزرگ آشور، دسته‌ای نیز به نام تشکیل کشور کردستان بزرگ، با در پیش گرفتن خوی و منش تروریستی خاک این خطه را اشغال و ساکنینش را به خاک و خون کشیده‌اند؟ البته باید گفت بله! این تقصیر خود آذربایجانی‌ها است! چراکه ما از نسل‌کشی جانیانی چون آندرانیک، مارشیمون، شیخ عبیدالله، سیمیتقو و… درس نگرفتیم و به عبارتی دیگر، تاریخ را فراموش و از عبرت‌آموزی غافل شدیم. و چنان شد که صدها هزار مسلمان تورک آذربایجانی در طول یک قرن اخیر قربانی زیاده‌خواهی‌ها و توسعه‌طلبی‌های ارضی مهمانان ناخوانده شده و منابع انسانی عظیمی در این منطقه نابود شده و در گورهای دسته‌جمعی – که هنوز هم با حفاری در بافت قدیمی شهر اورمیه سر از زیر خاک بلند می‌کنند – دفن شدند.
آیا عاقلانه‌ است در حالی که تهدیدات دشمنان قسم خورده ایران و آذربایجان علیه هویت تاریخی و تمامیت ارضی این خطه با شدت و قوت به مراتب بیشتری نسبت به گذشته باقی است، آذربایجانی‌ها بار دیگر اشتباهات گذشته خود را تکرار و حافظه تاریخی خود را پاک کرده و با پای خود به استقبال خطر بروند؟ هرگز!
سخن آخر اینکه، الفبای توسعه، آگاهی و بینش آینده‌نگرانه مردم توام با نگاهی به گذشته و برخورداری از تجربه و سواد تاریخی لازم است. همچنین لازمه توسعه، رفع موانع ضدامنیتی و ریشه‌کن ساختن ذهنیت‌های اکسپانسیونیستی است که با خط‌گیری از اتاق‌های فکر مستقر در دوگانه تروریستی قندیل – اربیل، پا جای پای سیمیتقوها و شیخ عبیدالله‌های جنایت‌کار ۱۰۰ سال اخیر گذاشته و اهداف و آمال آن جانیان و خونخواران مبنی بر تغییر هویت آذربایجان‌غربی را سرلوحه خود قرار داده‌اند.
راه توسعه نه از بایکوت حقایق تاریخی، بلکه از پذیرش تاریخ، عبرت‌آموزی از آن و ملزوماتی چون دانش آکادمیک و توانایی‌های مدیریتی می‌گذرد که امید است آقای استاندار با تغییر بینش تقلیل‌گرایانه و شاید هم توجیه‌آمیز خود نسبت به مفهوم توسعه، ما را از استعدادهای خود برخوردار سازند.

رضا اصغری

Comments: 0

Your email address will not be published. Required fields are marked with *