پیشه وری: جوانان آذربایجان در تهران٬ پرچم آزادی را بر فراز مجلس شورای ملی به اهتزاز در خواهند آورد

جعفر پیشه وری سیاستمدار، روزنامه‌نگار و انقلابی شهیر و آزادیخواه آذربایجان جنوبی است.

وی نخست‌وزیر حکومت خودمختار آذربایجان و مؤسس فرقه دموکرات آذربایجان بود. او کمیسر امور داخله جمهوری شورائی گیلان بود. پیشه‌وری از بنیان‌گذاران و عضو کمیتهٔ مرکزی حزب عدالت در باکو، از مؤسسین حزب کمونیست ایران در نخستین کنگره آن و دبیر مسؤول تشکیلات این حزب در تهران بود. پیشه‌وری در باکو سردبیر روزنامه دوزبانه ترکی آذربایجانی – فارسی «حریت» بود. می‌شد و گرداننده اصلی روزنامه حقیقت بود که در ۱۹۲۱–۲۲ در تهران منتشر می‌شد. بعدها او روزنامه آژیر را در تهران منتشر کرد.

او در پی فروپاشی فرقه دموکرات آذربایجان و قتل عام هولناک مردم آذربایجان، به آذربایجان شوروی رفت اما به دلیل مخالفتهای جدی اش با استالیتن سرانجام در ۲۰ تیر ۱۳۲۶ پس از یک حادثه رانندگی ساختگی در بیمارستان درگذشت. به دلیل مشاجره لفظی پیشه‌وری ومیرجعفر باقروف، صدر وزیران جمهوری آذربایجان شوروی، احتمال داده شد باقروف در این حادثه دست داشته‌است. محمد بی‌ریا وزیر فرهنگ دولت پیشه‌وری، درتاریخ سوم آوریل ۱۹۵۴ نامه یی را در هشت صفحه به نخست‌وزیر وقت شوروی «مالنکوف» در رابطه با ۲۱ آذر و حکومت خودمختار آذربایجان و مرگ پیشه‌وری (دال بر قتل عمدی پیشه‌وری) نوشته‌است.

فرازی از سخنان شهید پیشه وری بزرگ:

… اینک شعله انقلابی که در آذربایجان مشتعل گردیده به حکومت مرتجعین، خائنین دیکتاتور و جلادان خونآشام پایان خواهد داد و حاکمیت حقیقی مردم را جایگزین آن خواهد ساخت…
و این مسئله به دست نیروهای مسلح آزادیخواهان و دهقانان آذربایجان که در راه آزادی مردم و حاکمیت ملی سلاح به دست گرفته سیل آسا به سوی جبهه روانند حل خواهد شد، نه به دست گروه سیاه قوام که ارتجاع خارجی آن را مسلح ساخته است. ما امیدی به مجلس منحوس قوام نداریم…
شعار و هدف امروز ما چنین است: ما خود مجلس ملی داریم و هنوز آن مجلس پابرجاست. فقط برای اجرای موافقت نامه اسم آن را تغییر داده ایم… چنانچه مردم ستمدیده ایران که درتمام نقاط کشور از حقوق و آزادی محرومند، نمایندگان حقیقی خود را انتخاب کرده و به آذربایجان اعزام دارند، ما آن ها را با آغوشی باز و چهره بشاش استقبال خواهیم کرد.
تاریخ تکرار میشود. یک بار دیگر احیای مشروطیت ایران به دست توانای فرزندان آذربایجان سپرده میشود. بگذار پشت کسانی که میخواهند آزادی ما را به زور اسلحه خفه کنند،بلرزد. بگذار تهدیدات قوام مبنی بر هجوم به آذربایجان جامعه عمل بپوشد تا جوانان آذربایجان که برای دفاع از آزادی کفن پوشیده اند اجازه حرکت به سمت تهران را کسب نموده پرچم آزادی را بر فراز مجلس شورای ملی به اهتزاز در آورند…
مصاحبه پیشه وری با رادیو آذربایجان
آذربایجان، شماره 368، مورخه 1325/9/18
از گذشته چراغ راه آینده