هندوانه بلای منابع آبی مغان آذربایجان/ مرتضی بری

به گزارش خبرگزاری میکروفون نیوز (محا)به نقل ار مرتضی بری گزارشگر آران مغان، هندوانه از جمله محصولاتی است که برخلاف سال‌های گذشته جزو محصولات بی‌سود برای کشاورزان به ویژه کشاورزان منطقه مغان واقع در شمال شرق آذربایجان بوده، چرا که با وجود هزینه کاشت و برداشت بالا قیمت خرید آن از کشاورزان بسیار پایین بود و تنها یک دهم هزینه‌های آنها را جبران می‌کرد.

متاسفانه در چند سال اخیر با به وجود آمدن دلال‌ها در بازار کشاورزی، این افراد با کمترین زحمت بالاترین سود را نصیب خود می‌کنند. کشاورزی نیز یکی از جاهایی است که دلالان بر آن نفوذ دارند و هر زمان بخواهند قیمت محصول را بالا یا پایین می‌برند.

از سود پایین هندوانه و دلال های بازار کشاورزی که بگذریم به مشکلی به مراتب مهم تر از آنها می رسیم که اگر چاره ای برای آن نشود می تواند در آینده به یک چالش جدی تبدیل در کشور شود.

این واقعیت که چند سال دیگر کشوری مثل کانادا از محل صادرات آب به چنان سود کلانی دست می‌یابد که هیچ‌کدام از کشورهای نفت‌خیز در دهه‌های متمادی صادرات نفت نمی توانند به آن دست یابند، شاید اکنون و در شرایطی که تنها درباره بحران آب هشدار داده می‌شود دور از ذهن باشد. با وجود این، به نظر می‌رسد وقت آن رسیده است که هشدارها را جدی بگیریم. جنگ جهانی سوم بر سر آب است و کشور ما در سال‌های اخیر با تنش شدید آبی روبه‌رو بوده است.

با وجود این، در عملکردی عجیب، بعد از نفت مهم‌ترین کالاهای صادراتی ما محصولات کشاورزی‌ هستند که برای به عمل آوردن آنها آب فراوانی صرف می‌شود. گندم و هندوانه تولیدی در ایران که آن‌قدرها هم قیمت و سود ندارد در حالی به کشورهای دیگر صادر می‌شود که آبی که برای به عمل آوردن آنها صرف می‌شود خسارتی میلیاردی به بار می‌آورد.

برای نمونه، تولید هر کیلو هندوانه که به عنوان یکی از محصولات پر آب کشاورزی محسوب می‌شود به طور میانگین ۳۰۰ لیتر آب استفاده شده و با تولید در هر چهار فصل به کشورهایی مثل عراق و … صادر می‌شود ولی با اینکه ایران در بحران کم‌آبی به سر می‌برد ارزش واقعی آب مصرف شده در کشت این محصول پر آب در نظر گرفته نمی‌شود.

این در حالی است که طی سالهای اخیر کشت هندوانه در منطقه مغان چندین برابر افزایش داشته است و با کاشت آن در این منطقه با حجم بالا و در وسعت گسترده منابع آبی منطقه مصرف می شود.

در حالی که گفته می شود کشاورزان اصفهانی حق کاشت هندوانه در اصفهان را ندارند؛ زاینده رود خشکیده و منابع آبی اصفهان بسیار پایین آمده اما کشاورزان اصفهانی و فرصت طلب، از غفلت مسئولان مغان نهایت بهره را برده و با باز شدن پای آنها به این منطقه اقدام به کشت این محصول در آب و خاک مغان می کنند! دریغ از اینکه مسوولان ما متوجه این قضیه باشند که میزان آب مصرفی برای پرورش هر کیلو هندوانه از ۲۵۰ لیتر تا ۳۰۰ لیتر است؛ یعنی یک هندوانه ده کیلویی ۳۰۰۰ لیتر آب مصرف میکند!

آیا این یک فاجعه برای مغان نیست؟ در حالی که نه ارز آوری بالایی دارد و نه یک محصول استراتژیک و حیاتی محسوب می شود بگونه ای که اگر این محصول را با دو برابر قیمت از کشورهای همسایه وارد کنیم، خیلی با صرفه تر از این است که میلیون ها لیتر آب هدر برود.

با یک حساب سر انگشتی اگر حساب کنیم! به عمق فاجعه بیشتر پی خواهیم برد. طبق آمار وزارت جهاد کشاورزی ایران در سال ۹۴ با تولید سالانه بیش از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن هندوانه در رتبه چهارم جهان قرار داشته و با صادرات ۱۰۰ هزار تن هندوانه سالانه بیش از ۵۰ میلیارد متر مکعب آب به خارج از کشور بدون در نظر گرفتن قیمت و ارزش آب صادر می‌شود!

با این آمار وزارت جهاد کشاورزی می توان نتیجه گرفت در حقیقت مغان، آب با ارزش منطقه را به بهای مفت به کشورهای همسایه همچون عراق صادر می کند! با این تفاوت که به چشم نمی آید و در قالب هندوانه، مایه ی حیات مغان غارت می شود!

 

رفتن به نوار ابزار