شتاب دهنده هادرونی بزرگ، اسرار هسته ای را کشف می کند

فابیولا جیانوتی از سال ۲۰۱۶ مدیر کل سازمان اروپایی پژوهش های هسته ای (سرن) است. خانم جیانوتی از دانشگاه میلان در رشته فیزیک ذرات فارغ التحصیل شد و بیش از ۲۵ سال در این مرکز در سمتهای مختلف کار کرده است. این دانشمند ۵۴ ساله در آزمایشهای مهم این مرکز اروپایی از جمله برخورد دهنده بزرگ الکترونی مشارکت داشته است.

به گزارش یورونیوز «کشف بی نهایت بزرگ از راه پژوهش در بی نهایت کوچک» ماموریت سازمان اروپایی پژوهش های هسته ای مستقر در ژنو است. این برنامه گفتگوی جهانی به مرزهای بی انتهای دانش اختصاص دارد. فابیولا جیانوتی، مدیر کل سازمان مهمان این هفته است.

کلودیو روزمینو، گزارشگر یورونیوز: «پس از چند ماه توقف به دلیل مشکلات فنی، فعالیتهای شتاب دهنده ذره ای چندی پیش از سر گرفته شد. این ماشین عظیم درباره ماده اسرار آمیز سازنده هستی پژوهش می کند، ممکن است کارکرد آن را توضیح بدهید؟»
فابیولا جیانوتی، مدیر کل سرن: «برخورددهندهٔ هادرونی بزرگ (موسوم به ال اچ سی) قویترین شتاب دهنده ای است که انسان تا اکنون ساخته است. این دستگاه پرتوهای پروتون را با سرعت ۲۷ کیلومتر در جهات مختلف پرتاب می کند. چهار ردیاب بزرگ این ذرات را در چهار نقطه بهم برخورد می دهند. بواسطه برخورد ذرات است که دانشمندان می توانند در باره عناصر بنیادی ماده، عناصر بنیادی هر چیزی که در طبیعت وجود دارد و بعلاوه درباره ساختار و تکامل جهانی هستی پژوهش کنند.»

یورونیوز: «ال اچ سی یا برخورد دهنده هادرونی، اکنون با انرژی بالاتری کار می کند که از زمان کشف ذره «هیگز بوسون» بیشتر است. هدف علمی شما در این مرحله چیست و امیدوارید به چه چیزی دست یابید؟»
فابیولا جیانوتی: «هدف ما شناخت سویه تاریک جهان هستی و عناصر سازنده آن است. در حقیقت وقتی به ستاره ها، سیاره ها و کهکشان نگاه می کنیم، تنها پنج درصد آنها برای ما قابل مشاهده است. ۹۵ درصد دیگر نامرئی ولی از ماده و انرژی تشکیل شده است، ناشناخته بودن آن سوال بزرگی است. دلیل اینکه به آن ماده و انرژی سیاه می گوییم اشاره به نادانی ما در شناخت آن است و البته دلیل دیگر این است که با ابزارهای ما از جمله تلسکوپ ارتباط برقرار نمی کنند یا قابل ردیابی نیستند. ما وجود آنها را با رصد و شواهد غیر مستقیم مانند اثرات جاذبه استباط می کنیم.»

یورونیوز: «شما از ژانویه ۲۰۱۶ مدیر کل مرکز سرن هستید. این یکسال و نیم مسئولیت چگونه بوده است؟ در مصاحبه ای گفته بودید مانند شهردار یک روستای کوچک است.»
فابیولا جیانوتی: «کاری همراه با کنجکاوی و البته رضایتمندی است که شما را در عرصه های کاملا متفاوتی مشغول می کند. جنبه علمی آن، که البته مهمترین الویت من است و بیشترین وقت را بخود اختصاص می دهد پیگیری پروژه های علمی و برنامه ریزی برای آینده است. علاوه برآن، رسیدگی به مسائل بودجه ای، کارمندان و روابط بین المللی هم هست. کار متنوعی است که بر توانییهای من افزوده است. هر روز چیز جدیدی یاد می گیرم. به نظر من هیچ رضایتمندی بالاتر از این نیست که هر روز که به خانه بر می گردی بگویی امروز چقدر یاد رفتم.»

یورونیوز: «بگذارید به چهارم ژوییه ۲۰۱۲ برگردیم. مرکز سرن کشف ذره دارای جرم هیگز بوسون را به دنیا اعلام کرد. خاطرات و احساسات خود از آن روز را چگونه به یاد می آورید؟»
فابیولا جیانوتی: «آشکار است که از نظر حرفه ای روزی زیبا در خاطره من و احتمالا هیجان انگیزترین لحظه زندگی ام بوده است. روزی که نه تنها نماینده جامعه بین المللی فیزیک بلکه سخنگوی جوانانی بودم که با اشتیاق و پایبندی دستگاه را ساختند و داده ها را تحلیل کردند. با غرور و افتخار اعلام کردم: امروز در پیشبرد دانش بشر به اندازه یک گام کوچک مشارکت کردیم. بدون شک احساس فوق العاده ای بود.»

یورونیوز: «با این دستگاه شگفت انگیز ال اچ سی، چقدر به شناخت انفجار بزرگ، موسوم به بیگ بنگ یا همان تئوری تکوین هستی نزدیک شده اید؟»
فابیولا جیانوتی: «ما به خصوصیات و تکامل هستی در لحظه بسیار نزدیک به بیگ بنگ بسیار نزدیک شده ایم. دانش ما یک میلیون از یک میلیون ثانیه از انفجار بزرگ است. با اینکه به نظر می رسد اطلاعات مهمی نیست ولی در حقیقت پیش از انفجار چیزهای زیادی روی داد. هنوز از شناخت آنچه که در آن لحظه روی داده فاصله بسیار زیادی داریم. در حال حاضر فرضیه های متعددی وجود دارند، برای فهمیدن آنچه که در آن لحظه و بطور کلی در مراحل اولیه تکامل هستی روی داده است پیشرفتهای مهمی بدست آورده ایم.»

یورونیوز: «ارزیابی شما از پژوهشهای علمی در اروپا چیست؟ برای پژوهشگران جوان فرصتهای مناسبی وجود دارد؟»
فابیولا جیانوتی: «بطور کلی بگویم که تامین بودجه برای تحقیقات بنیادی یا همان علوم محض، سخت است، در حالیکه برای بعضی کشورهای اهمیت زیادی دارد. این در حالی است که تامین مالی برای تحقیقات کاربردی مثلا مطالعات مشخص ساده تر که در کوتاه مدت نتایج مشخصی بدست می دهد ساده تر است. درست است که سرمایه گذاری در پژوهشهای کاربردی مهم است ولی فراموش نکنیم که پژوهشهای بنیادی نیز به همان اندازه اهمیت دارند. با اینکه نتایج آن را در کوتاه مدت نمی بینیم ولی در درازمدت روشن می شوند.»

یورونیوز: «اینشتین گفته است: «منطق شما را از نقطه الف به نقطه ب، ولی تخیل شما را به بی نهایت می برد. نقش رویاپردازی و احساسات در کار یک دانشمند چیست؟»
فابیولا جیانوتی: «اینها چیزهای بنیادی هستند. پژوهش و علم بر ایده، تخیل و خلاقیت بنا گذاشته می شود. ایده، خلاقیت و تخیل اساسی هستند ولی باید با پیگیری جدی همراه شوند تا صورت واقعیت بخود بگیرند. در حقیقت احساسات، انگیزه، خلاقیت بنیان همه کارهایی است ما اینجا انجام می دهیم.»

یورونیوز: «خیالپردازی و احساسات ما را به رویا نزدیک می کند… رویای کودکی شما چه بود؟ چه زمانی فهمیدید که می خواهید داشنمند بشوید؟»
فابیولا جیانوتی: «وقتی کودک بودم رویاهای عجیبی داشتم که احتمالا به آسانی متحقق نمی شدند. زمانی درس رقص کلاسیک را در دبیرستان می گذراندم و می خواستم رقصنده بشوم. بعدها پیانو یاد می گرفتم و می خواستم در صنعت موسقی کار کنم باید بگویم که موسیقی هنوز عنصر مهمی در زندگی من است، کودک کنجکاوی بودم و سوالهای زیادی می پرسیدم. یادم می آید دوره دبیرستان با فیزیک و ریاضی احساس کردم که با کار کردن در حوزه فیزیک که شاید بنیادی ترین علم است، بتوانم برای سوالات همیشگی و همچنین کنجکاوی دورنی ام پاسخی پیدا کنم.»

یوروینوز: «اینجا در سرن، شما در محاصره دستگاه ها و ابزارهای فوق العاده پیشرفته هستید، در زندگی روزمره رابطه تان با فناوری چگونه است؟
فابیولا جیانوتی: «من هم مانند همه از آن به عنوان ابزاری برای راحت کردن زندگی استفاده می کنم. ولی می خواهم به تاثیر منفی آن اشاره کنم. گاهی تکنولوژی ما را به برده خودش تبدیل می کند. به عنوان مثال امرزه همه باید با تلفن همراه، ایمیل یا اس ام اس در دسترس باشیم. من می گویم تلاش کنیم همه فضای زندگیمان را به این چیزها اختصاص ندهیم زیرا این نوآوریها اعتیادآور هستند.»