دکتر فرمان فرضی: فضولی مهمترین دلیل خواهرخواندگی تبریز و کربلا است

به گزارش خبرگزاری میکروفون نیوز(محا)،محمد فضولی یا ملا محمد بن سلیمان بغدادی شاعر و ادیب آذربایجانیاست. او را «بزرگترین شاعر ترکی گوی آذربایجانی در سدهٔ دهم» می‌دانند. پدر وی ساکن حله در عراق امروزی بود و محمد فضولی در آن‌جا به‌دنیا آمد و در بغداد پرورش یافت. از این روی وی سه زبان ترکی، فارسی و عربی را به خوبی می‌دانست و به هر سه زبان شعر سروده‌است.

 همایش حکیم محمد فضولی روز چهارشنبه مورخه چهارشنبه 24 آبان 96 با حضور گسترده شاعران، ادیبان و اقشار مختلف مردم آذربایجان در فرهنگسرای اشراق تهران برگزار شد و در این همایش دکتر حسین محمدزاده صدیق، سیدحیدر بیات، دکتر فرمان فرضی به ایراد سخنرانی پرداختند.

دکتر فرمان فرضی  به عنوان حقوقدان، شاعر، محقق و اوزان اهل آذربایحان است که از وی کتاب های متعددی در زمینه حقوق ائتنیک ها، ادبیات ترک و اوزان ها به چاپ رسیده است. اقای فرضی همچنین مجموعه اشعاری دارد که به چاپ رسیده و در اختیاار علاقمندان قرار گرفته است. این در حالی است که به همت وی کلاس درس فضولی شناسی در هر هفته بصورت منظم در تبریز برقرار می شود.

در رابطه با همایش حکیم فضولی در تهران خبرنگار میکروفون نیوز مصاحبه ای با ایشان انجام داده است، اینک این مصاحبه در پیشروی مخاطبان این سایت قرار دارد.

 

  • جناب دکتر، ارزیابیتان از همایش اخیر در تهران چیست؟ آیا انتظارات برآورده شد؟

این همایش به همت و با پیشنهاد دست اندرکاران”تبریز فضولی مجلسی” و با میزبانی انجمن ادبی صابر در تهران برگزار گردید. استقبال از بزرگداشت فضولی در تهران فوق العاده بود. بعنوان مثال ازدحام شرکت کنندگان به حدی بود که مجری برنامه اعلام کرد جوانان شرایط را برای نشستن خانم ها و بزرگترها آماده کنند و خودشان ایستاده برنامه ها را دنبال کنند. این مجلس اصلا حاشیه نداشت چون همه در تسخیر عظمت فضولی بودند و بنده بسیار راضی هستم چون این برای فضولی شناسی یک آغاز بود، من مطمئنم در آینده بهتر از این هم خواهد بود. چون اینجا صحبت از فضولی است باید بگویم که منتقدان اقرار می کنند فضولی بزرگترین شاعر  اسلام و حتی شاید جهان می باشد.

 

  • برگزاری چنین همایشهایی تا چه انداره در معرفی بزرگان آذربایجان موثر است؟ استقبال و بازخورد رسانه ای این همایشها را چگونه ارزیابی می کنید؟

طبیعی است این قبیل همایش ها تاثیر زیادی در معرفی شخصیت های آذربایجان دارد خوب است بدانیم تا زمان حکومت رضاخان پهلوی، فضولی در این مملکت تدریس شده است. هیچ شاعری حتی از فارس ها پیدا نمی شود که به اندازه فضولی تاثیر مستقیم بر جامعه داشته باشد. اکثر شاعران و حتی مقامات کشوری در هر دوره بر آثار فضولی نظیره نوشته اند، همچون قزوینی وزیر اعظم سلطان سلیمان صفوی. گروسی اعتمادالسلطنه در خاطراتش می گوید که من اشعار فضولی را می خواندم و ناصرالدین شاه قاجار بخواب می رفت. کلیات فضولی اولین کتابی است که در ایران چاپ شده است بعد از قران و نهج البلاغه پرتیراژ ترین کتاب جهان اسلام است. هیچ کتابی به گستره جغرافیایی آثار فضولی نمی رسد . در تاشکند، باکو، استانبول، بیروت و قاهره اشعار فضولی بارها چاپ شده است/ اما متاسفانه بعد از دوره حکومت رضاخان کاملا با مقاصد سیاسی این شاعر جایگاه خود را در ایران از دست داد و این شاعر در بایکوت قرار گرفت. ما از طریق برگزاری این همایش ها احقاق حقوق مدنی خود را پیگیری خواهیم کرد و فضولی را معرفی خواهیم کرد. طبعا رسانه ها در این راستا نقش مهمی دارند و از رسالت بزرگی برخوردار هستند و ما از پوشش آنها راضی هستیم.

 

  • با توجه به اینکه بسیاری از مشاهیر آذربایجان به عمد یا سهو مورد غفلت قرار گرفته اند، چه راهکارهایی را برای افزایش استقبال و انتشار اخبار چنین همایشهایی مفید می دانید؟

تاحدودی در سوالی قبلی گفتم بعضی ملت ها برای نداشته هایشان سند سازی می کنند مثلا در رابطه با کوروش هیچ گونه سند رسمی وجود ندارد اما با جنجال رسانه ای دروغ بزرگ را به واقعیت بزرگ تبدیل می کنند و در راستای ایجاد روز جهانی کوروش هم می کوشند. ما هم باید حقایق خود را نشان دهیم فضولی توهم نیست، رویا نیست، حقیقت است. الان در چه وضیعتی قرار داریم؟ طبیعی است خودمان باید تلاش کنیم فضولی را به نسل جوان معرفی کنیم. در این راستا رسانه های آذربایجانی و رسانه های مردمی باید بیشتر فعالیت کنند. بنده از روند کلاس های فضولی شناسی بسیار راضی هستم.

 

  • فضولی متولد کرکوک عراق است، با توجه به آنچه در ماههای اخیر در این شهر در جریان است، به نظر شما شناساندن این شاعر به مخاطبانش تا چه اندازه می توانست بر خودآگاهی ملی ترکها در این شهر-چیزی که امروز به شدت خلاش در آنجا احساس میشود- تاثیر بگذارد؟ آیا‌می توان گفت در شناخت این‌شاعر به مخاطبانش در عراق و ایران کوتاهی شده است؟

اینکه فضولی متولد کرکوک میباشد محل مذاکره است اطلاعات ما در رابطه با تولد و محل زندگی فضولی بسیار کم است چون خودش در این رابطه اطلاعاتی ارائه نکرده است. و فضولی در حله عراق به دنیا آمده است. در مورد ملیت فضولی باید بگوییم ازبک ها می گویند فضولی ازبک بوده است اما باید قبول کنیم فضولی جهان ترک را متحد کرده است شهر تبریز با کربلا خواهر خوانده شده است بهترین عامل پیوند کربلا با تبریز فضولی می تواند باشد و قرار است شهرداری تبریز اقدامی در این زمینه داشته باشد. در رابطه با افزایش خود آگاهی ترک ها با فضولی باید دولت ها کاری بکنند بعنوان مثال دولت آذربایجان می تواند نقش مثبتی در این مورد داشته باشد ما هم بعنوان گروه مردم نهاد با محققانی از عراق ارتباط داریم.

 

  • ضمن تشکر از زحمات پیشین و فعلی شما، برنامه تان در آینده در این زمینه و بالاخص در تهران چیست؟

در مورد برنامه ها باید بگویم من یک پروژه 10 ساله در رابطه با فضولی به اداره ارشاد تبریز نوشته ام در 21 مین جلسه آن قرار داریم، پروژه فضولی شناسی در راستای معرفی فضولی به جوانان و جامعه فعالیت می کند. برای تهران بسیار مشتاق هستیم همانند تبریز پروژه تعریف کنیم. در این راستا فعالیت می کنیم انشالله روزی در تهران و در دیگر شهرها در راستای تکوین ادبیات ترک، کلاس فضولی شناسی را دایر خواهیم کرد.

رفتن به نوار ابزار