بدون عدالت، صلح برقرار نخواهد شد

سال ۲۰۱۲ در حالی که جنگ سوریه را دنبال می‌کردیم، مرحوم “آنتونی شدید”، روزنامه‌نگار آمریکایی لبنانی‌تبار که دو بار جایزه‌ی پولیتزر را از آن خود کرده بود، گفته بود که در خاورمیانه و در جهان اسلام به هر جایی که می‌خواهید بروید، به شکلی مداوم تنها کلمه‌ای که خواهید شنید، نه دموکراسی، نه حقوق بشر و نه حتی آزادی، بلکه “عدالت” خواهد بود. این یک بررسی تصادفی نیست. به اصل مسئله نه تنها در خاک مسلمانان، بلکه در کل جهان اشاره می‌کند: این موضوع را که بدون عدالت، صلح، نظم و امنیت برقرار نخواهد شد، به شکلی ساده ولی با ایده‌ای اساسی تکرار می‌کند.

مسئله‌ی فلسطین را بررسی کنیم که طولانی مدت‌ترین اشغال در تاریخ مدرن محسوب می‌شود … یک صلح ماندگار، تنها و تنها با شناختن حقوق فلسطینیان و رفتار برابر و عادلانه با فلسطینیان امکان‌پذیر خواهد بود. هیچ نگرانی امنیتی و یا اجبار سیاسی، این واقعیت را تغییر نخواهد داد.

مورد دیگری که با برقراری اصل عدالت برای همه، قابل حل می‌باشد، جنگ سوریه است. رژیم سوریه می‌تواند با کمک متفقانش ادعا نماید که در جنگ پیروز شده است. ولی این وضعیت نتیجه را عادلانه و یا قانونی نمی‌کند. تلاش‌های بی‌شرمانه‌ی رژیم برای پاک کردن مخالفان سوری از صحنه و میز مذاکرات، صلح و یا ثبات را به سوریه نخواهد آورد. صلح ماندگار تنها زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که با سوریان رفتاری عادلانه و برابر نشان داده شود.

همین اصل در رابطه با تفاوت فراوان میان کشورهای ثروتمند و فقیر که روز به روز در حال افزایش است نیز قابل ذکر است. در حالی که سیستم اقتصادی موجود، کشورهای ثروتمند را روز به روز ثروتمندتر می‌کند، کشورهای فقیر را در گردابی از فقر بی‌نهایت انداخته و جهان را به شکل جایگاهی بهتر تبدیل نمی‌کند.

عدالت در سنت تفکر اسلامی، به معنای “جایگذاری اشیاء در مکان صحیح‌شان” می‌باشد. جایگذاری هر شیء در محل خودش، حق آن را به شکلی کامل ادا کردن. به رسمیت شناختن حق همه، بدون توجه به جایگاه، ریشه‌ی قومی و یا دین آنها می‌باشد. این امر، به عنوان اصلی جهانی، جامعه را در کنار یکدیگر نگه می‌دارد. به عنوان یک اصل اجتماعی – سیاسی نیز نظم و ثبات را حفظ می‌کند.

در این راه، صلح تنها به معنای عدم وجود جنگ نمی‌باشد، چرا که پیشگیری موقت از درگیری، برای رسیدن به صلح کافی نیست. باید دارای عناصر دیگری که صلح را به یک واقعیت ماندگار تبدیل می‌کند نیز بود. رویکرد “صلح مثبت” که از سوی برخی آکادمیسین‌ها نام‌گذاری شده است، توسط اصول اخلاقی و سیاسی، می‌تواند صلح را ماندگار ساخته و برای همه امنیت، ثبات و رفاه تأمین نماید. این امر نیز ما را به اصل عدالت باز می گرداند. یعنی جایگذاری همه چیز در جایگاه خود و به جای آوردن حقوق آن.

همه‌ی اینها، در میان مباحثی بود که امسال طی روزهای سوم و چهارم اکتبر، در نشست TRT World Forum که با تم “فکر صلح و امنیت دوباره در دنیایی که تکه‌پاره شده است” برگزار شده بود، مورد بررسی قرار گرفت. این نشست که رهبران جهان و متخصصان بسیار مهم را گرد هم آورد، پیام‌های مهمی در خصوص برقراری صلح، نظم، امنیت و عدالت در دنیایی که به شکلی پرهرج و مرج و نامنظم در آمده است، داده شد.

رجب طیب اردوغان نیز طی سخنرانی‌اش در اجلاس اختتامیه‌ی این نشست، بر اعتقادش به جهانی صلح‌آمیز که بر پایه‌ی عدالت استوار است، تأکید کرد. وی از ساختار فعلی سازمان ملل گرفته تا عضویت تورکیه در اتحادیه‌ی اروپا و از جنگ سوریه گرفته تا درگیری‌ها در فلسطین، دیپلماسی صلح جهانی نه تنها در تورکیه بلکه در همه‌ی ملل جهان خلاصه کرد.

در این جهان که وابستگی متقابل روز به روز افزایش می‌یابد، تا زمانی که همه در امنیت باشند، هیچ کسی در امنیت نیست. تا زمانی که ثروت به شکلی عادلانه تقسیم گردد، هیچ یک از ملت‌ها، لذت رفاه را به شکلی کامل احساس نخواهند کرد. دنیای به دور از عدالت، برای هیچ کسی امن نخواهد بود. تنها درگیری، ترس و اضطراب به میان خواهد آورد و همه را به شکل انسان‌هایی خطرناک و غیر مطمئن تبدیل خواهد کرد.

صلح به عنوان یک ارزش ماندگار، تنها در صورتی عملی است که بر عدالت تکیه کند. دیگر گزینه‌ها محکوم به عدم موفقیت هستند. درگیری‌های مدرن نیز اثباتی تأسف‌بار از این حقیقت تلخ می‌باشند.

خلاصه‌ی ترجمه‌ی مقاله‌ی روز ششم اکتبر ابراهیم کالین سخنگوی ریاست‌جمهوری تورکیه در روزنامه‌ی دیلی صاباح

(http://www.trt.net.tr/persian/trkhyh/2018/10/09/bdwn-dlt-slh-brqrr-nkhwhd-shd-1064824)