بادبان کشتی سیاست ترکیه با وزش باد مخالف پر قدرتی روبرو شده است/ دکتر فرزاد صمدلی

از دیشب دوران جدیدی در ترکیه آغاز شده است.
پس از پیروزی مجدد و اینبار قاطع اکرم ایمام اوغلو در برابر رقیب مهم و قدرتمندی چون بینالی ییلدیریم، در انتخابات دوم ریاست شهرداری کلان شهر استانبول، به جرات می توان گفت که بادبانهای کشتی سیاست در ترکیه ، با وزش بادهای مخالف پر قدرتی روبرو شده است.
کلانشهر استانبول ۱۶ میلیون جمعیت ثابت و نزدیک به ۵ میلیون جمعیت متغیر دارد. این شهر مهاجرنشین با ۱۰ و نیم میلیون نفر واجد شرایط رای، عصاره و خلاصه ترکیه و در اصل نماد یک «ترکیه کوچک» است. بروز هر تحولی در استانبول به معنی جریان و سیلان آن در چهارگوشه ترکیه خواهد بود.
پیروزی اقای ایمام اوغلو یک استثناء در تاریخ ترکیه است. این پیروزی مدیون وحدت طرفداران حزب جمهوری خلق، حزب نیک و حتی حزب دمکراسی خلقها است. به این ترتیب پیروزی ایمام اوغلو محصول هم اندیشی و هم زیستی ۳ حزبی است که طرفداران آن به لاییسیزم، ترک گرایی و کردگرایی شهره اند و حتی چندان مایل به همنشینی در کنار هم نیز نیستند.
در واقع آنچه که سبب این جمع اضداد در ترکیه شد تلاش احزاب مخالف برای ارایه مخالفتی موثر در قبال اقتدار ۱۵ ساله رجب طیب اردوغان بر ترکیه بود.
با احتساب ۸۰۰ هزار نفری که در انتخابات دوم در مقایسه با انتخابات نخست استانبول به ایمام اوغلو رای داده اند می توان گفت که شماری از طرفداران حزب عدالت و توسعه نیز به هر دلیلی از اقای ییلدیریم و حامی اصلی وی یعنی اقای اردوغان روی برگردانده اند. نباید فراموش کرد که اقای اردوغان نیز به همان میزان کاندیدای حزب عدالت و توسعه ترکیه، خواستار پیروزی اقای ییلدیریم در انتخابات بود. (۱)
پیروزی مخالفین اردوغان در انتخابات شهرداری استانبول به همراه پیروزی پیشین آنها در انتخابات دیگر کلانشهرهای ترکیه چون آنکارا، ازمیر، آدانا، آنتالیا، اسکی شهیر و مرسین نشانه آغاز یک تحول بزرگ سیاسی در ترکیه و خاورمیانه است.
شاید طی ۵ سال آینده ایمام اوغلو نیز همانند اردوغان در پی جادوی پیروزی در استانبول، از کاخ شهرداری استانبول راهی کاخ ریاست جمهوری در آنکارا شود!
اما این تحول بار دیگر بر روی یک اصل اساسی در جامعه ترکیه تاکید کرد و آن اینکه پیروزی مخالفین در انتخابات شهرداریهای سال ۲۰۱۹ نشان داد که کلید تغییر در رویکردها و سیاستهای دولت در ترکیه در درون صندوقهای رای نهفته است و انقلاب، تلاطم اجتماعی و یا کودتا، راههای مناسب و مردم پسندی برای بروز تغییرات اساسی در این کشور نیستند.
لاییسیزم و دمکراسی به یادگار مانده از آتاتورک و نهادینه شده در ساختار سیاسی ترکیه، این کشور را از تمامی کشورهای خاورمیانه و خصوصا کشورهای ایران، مصر و عربستان متفاوت کرده است.
اگرچه دمکراسی ترکیه نیز به نوبه خود دارای برخی ایرادات و اشکالات مهم هست اما این دمکراسی هنوز نیز برترین نوع دمکراسی در خاورمیانه و جهان اسلام محسوب می شود.
 
دکتر فرزاد صمدلی/ خبرنگار مستقل و کارشناس روابط بین الملل
آنکارا- ۲۴ ژوئن سال ۲۰۱۹
 
(۱). شاید همین پافشاری اشکار بر پیروزی اقای ییلدیریم بود که همانند دوم خرداد سال ۱۳۷۶ به دنبال حمایت مشهود و جدی ایت الله حسینی خامنه ای سبب هموار شدن مسیر شکست ناطق نوری و پیروزی قاطع سید محمد خاتمی در انتخابات ریاست جمهوری گردد.
رفتن به نوار ابزار